Zeeschildpadden

Wereldwijd komen er nog zeven verschillende zeeschildpadsoorten voor. Van die zeven leven er ook vijf in de wateren van Bonaire en Klein Bonaire. Deze vijf soorten (dikkopschildpad, groene zeeschildpad, karetschildpad, lederschildpad en de warana) zetten ook op de zandstranden van het Caribische eiland hun eieren af.

De lederschildpad is de grootste van de vijf. Deze dieren wegen tussen de 250-1000 kg en leggen om de 2-5 jaar eieren. Ze kunnen dan 6-8 keer in dat legjaar een nest krijgen en zetten dan ongeveer 115 eieren per nest af. Ongeveer 1 op de 1000 zeeschildpadden die uitkomen zullen uiteindelijk volwassen worden.

De lederschildpad is overigens uiterst zeldzaam (in de jaren 2008 en 2010 bijvoorbeeld, zijn er maar twee nesten van de lederschildpad gevonden op Klein Bonaire). Deze prehistorische dieren kunnen enorme proporties aannemen en heel diep duiken. In de wateren rondom Klein Bonaire zijn exemplaren van de lederschildpad beschreven en gedocumenteerd die meer dan drie meter lang waren meer dan 1000 kg wogen!

De zeeschildpadden op Bonaire zijn beschermd dus er mag niet op gejaagd worden. Maar er liggen nog vele andere gevaren op de loer. De stranden waar de dieren hun eieren afzetten en de gebieden waar ze foerageren staan onder druk. Het vele kunstmatige licht en de vervuiling van het oceaanwater vormen ook geen bijdrage aan een gezonde toekomst voor de zeeschildpadden.

Klein Bonaire

Klein Bonaire, het kleine rifeilandje voor de kust van Kralendijk, is de belangrijkste nestplaats voor de vijf soorten zeeschildpadden die voorkomen in de wateren rondom Bonaire en Klein Bonaire. Het eiland heeft brede zandstranden. Dit is een absolute voorwaarde voor de eierleggende reptielen.

Lac Bay

Lac Bay is het belangrijkste foerageergebied voor zeeschildpadden die voorkomen in de wateren van het Caribische eiland. Op de bodem van Lac Bay groeien kwetsbare zeegrasvelden die ook beschermd zijn. Zeegras is een belangrijke voedselbron voor de zeeschildpadden. 

Wetenschappelijk onderzoek heeft zelfs aangetoond dat Lac Bay de beste plek is in de Caribische archipel voor jonge zeeschildpadden om zich te ontwikkelen. Op deze plaats groeien de zeeschildpadden, door het royale voedselaanbod en de rust, namelijk het hardst.

Sea Turtle Conservation Bonaire (STCB)

De Sea Turtle Conservation Bonaire (STCB) is een organisatie op Bonaire die zich het lot van de zeeschildpadden aantrekt. De STCB werd in 1991 opgericht door Albert de Stoet.

Albert de Stoet was in dat jaar getuige van een vastgebonden zeeschildpad die in een vissersbootje lag. De zeeschildpad was voor menselijke consumptie gevangen en er borrelden dikke tranen op in de ooghoeken van het dier.

Albert de Stoet was hier erg door geraakt en kocht de zeeschildpad van de visser om hem aan de andere kant van het eiland weer de vrijheid terug te geven. Vanaf dat moment ontstond in het brein van Albert de Stoet het idee om een stichting voor de zeeschildpadden op te richten.

Overigens zijn de tranen van de zeeschildpad wetenschapelijk gezien een normaal fysiologisch proces om het lozen van overtollig zout mogelijk te maken, maar in dit geval raakte Albert de Stoet er gelukkig door geëmotioneerd en ging over tot actie.

De STCB probeert de zeeschildpaddenpopulatie op Bonaire te beschermen en in kaart te brengen. Hiervoor worden er regelmatig dieren gevangen, gewogen, gemeten en voorzien van een zendertje waardoor ze via satellieten te volgen zijn.

Daarnaast geven de medewerkers van STCB voorlichting en beschermen de nesten op de stranden en proberen op deze manier het voortbestaan van deze dieren te waarborgen.

Hiervoor worden er regelmatig dieren gevangen, gewogen, gemeten en voorzien van een zendertje waardoor ze via satellieten te volgen zijn. Daarnaast geven de medewerkers van STCB voorlichting en beschermen de nesten op de stranden en proberen op deze manier het voortbestaan van deze dieren te waarborgen.

Sommige zeeschildpadvrouwtjes leggen hun eieren op het strand onder de vloedlijn waardoor er kans bestaat dat ze weggespoeld worden en verloren gaan. Medewerkers van STCB verplaatsen in deze gevallen de eieren naar een hoger gelegen veiligere plaats.

In 2012 is de STCB het ‘vislijnen’ project gestart. Op het rif van Bonaire liggen veel afvalproducten van de visserij zoals visnetten, vislijnen en vishaken. Dit achtergebleven visgerei vormt een grote bedreiging voor de zeeschildpadden. De dieren kunnen erin verstrikt raken en - als ze niet snel bevrijdt worden - verdrinken. De STCB zet ervaren duikers en snorkelaars in om de rommel opruimen. Ook worden er aan lokale vissers gratis vishaken uitgedeeld die vriendelijker zijn voor de zeeschildpadden.

Gilmon Egbreght is een medewerker van de STCB. Gilmon Egbreght wordt met ‘Funchi’ aangesproken. Funchi is nog van de generatie Bonairianen die vroeger smakelijk zeeschildpadden aten, maar nu door voortschrijdend inzicht zich professioneel inzetten voor het behoud van deze prachtige zeereptielen op het duikeiland.

Internationale verdragen

Bonaire heeft naast het CITES (Convention on the International Trade in Endangered Species of Flora and Fauna) verdrag ook in 2001 het Inter-Amerikaanse Zeeschildpaddenverdrag getekend. Dit alles om de zeeschildpadden zoveel mogelijk te beschermen. Bonaire is, evenals de andere landen die deze verdragen hebben getekend, verplicht om de zeeschildpadden op alle mogelijke manieren te beschermen.

De Bonairiaanse handtekeningen onder deze verdragen betekenen dat de jacht op zeeschildpadden verboden is evenals het verstoren van de dieren en de stranden waar ze hun nesten hebben en hun eieren leggen. Daarnaast moeten zoveel mogelijk maatregelen worden genomen om de vangst van zeeschildpadden in de visserij zoveel mogelijk te beperken, zoals bijvoorbeeld de inzet van ‘turtle excluder devices’ bij het gebruik van sleepnetten.

Daarnaast moet Bonaire jaarlijks monitoren hoeveel zeeschildpadnesten er zijn en hoeveel zeeschildpadden er rondzwemmen in de wateren rondom Bonaire. Tot slot moet Bonaire jaarlijks rapporteren wat zij gedaan heeft om de zeeschildpadden te beschermen.

Ondanks het feit dat zeeschildpadden wettelijk beschermde diersoorten zijn, wordt er nog steeds illegaal door stropers op de dieren gejaagd. Anno 2011 worden er af en toe nog lege schilden van de reptielen in het water gevonden. Het vlees van de zeeschildpadden wordt als een delicatesse beschouwd.

Zeeschildpadsoorten van Bonaire