Architectuur

Vroeger werden de huisjes van arme eilandbewoners op Bonaire gemaakt van hout, stro, leem, klei, kalk en maïsstengels. 'Cas di Bara' was de benaming voor dit type huisjes. Doordat de Cas di Bara zo fragiel waren zijn ze allemaal in de loop van de tijd vergaan en daarom zul je dit type woninkjes verder niet meer tegenkomen op Bonaire. De stenen versie ervan wordt 'Cas di Piedra', ‘huis van steen’ genoemd. Het waren eenvoudige woningen met een vertrek voor de ouders en een voor de kinderen.

Tegen het einde van de 19de eeuw worden de woningen op Bonaire groter. De huizen zijn van steen en worden ‘Cas di hadrei’ genoemd. Deze typische Bonairiaanse huizen zijn rechthoekig van vorm, hebben een pannendak (dak di panchi), hebben meerdere vertrekken en hebben aan de voorzijde een geïntegreerde galerij. In Kralendijk en Rincon staan nog verschillende van deze karakteristieke Bonairiaanse woonhuizen.

Pas sinds 1940 bestaat er wereldwijd airconditioning. Voor die tijd moesten ook de huizen op Bonaire op een andere manier gekoeld worden om ze nog enigszins leefbaar te maken onder de hoge temperaturen die heersen op het Caribische eiland. De Bonairianen bouwden hun huizen daarom ‘op de wind’, zodat er altijd maximaal gebruik werd gemaakt van de koeling door de passaat-winden.

Tegenwoordig hoeven de huizen uiteraard niet meer noodgedwongen op de wind te staan. De meeste woningen op Bonaire staan met de voorgevels gericht op de straatkant. De Nederlandse architect Piet Boon heeft echter verschillende huizen op Bonaire gebouwd zonder airconditioning. Deze woningen zijn zo ontworpen dat de passaatwinden voor de noodzakelijke verkoeling zorgen.

Curaçao is beroemd om haar vele landhuizen en herbergt na Cuba het grootste cultureel historische erfgoed van het Caribische gebied. In vergelijking met de monumentale huizen op Curaçao zijn de huizen op Bonaire kleiner. Ook hebben de huizen op Bonaire altijd gesloten galerijen.

De hedendaagse Bonairiaanse architecten laten zich nog steeds inspireren door de karakteristieke bouwstijl van vroeger. De huizen hoeven nu echter niet meer op de wind te staan, maar staan met de voorgevels gericht op de straatkant.

De unieke natuur en cultuur van Bonaire vormen ook een inspiratiebron voor Nederlandse architecten. Een voorbeeld hiervan is ‘Kas di coral’ in de Groninger wijk ‘De Linie’. In dit woonhuis zijn de gevels ‘geperforeerd’, refererend naar koraalformaties op Bonaire. Daarnaast is geprobeerd om het huis energetisch zo ‘groen’ mogelijk te maken. Voor de warmwatervoorziening wordt gebruik gemaakt van zonnepanelen en voor de verlichting wordt gunstige ledverlichting ingezet.