Pekelmeer

Het Pekelmeer ligt in het zuidwesten van Bonaire. Vroeger was het langwerpige ondiepe Pekelmeer door een natuurlijke koraalstenendam geheel afgesloten van de zee. Door de commerciële zoutwinning van tegenwoordig is er nu een open verbinding met de Caribische Zee.

Het Pekelmeer wordt gedeeltelijk gebruikt voor het oogsten van zout maar een afgeschermd deel van het zoutwatermeer is exclusief voor de trots van Bonaire: de Caribische flamingo’s. 

Caribische flamingo

De Caribische flamingo’s zijn prachtige sierlijke vogels met lange poten en nekken. De dieren hebben bovendien een betoverend mooi rood-roze verenpak.

De vogels zijn op verschillende plekken op Bonaire te bewonderen. De twee grootste kolonies zijn te vinden in het flamingoreservaat bij het Pekelmeer en bij het imposante Gotomeer. Daarnaast strijken groepen vogels neer bij de talloze kleinere zoutmeertjes (saliñas) die het eiland rijk is om te foerageren. Het flamingoreservaat is echter de grootste plek waar de mooi gekleurde vogels kunnen broeden.

Bonairianen noemen de Caribische flamingo liefkozend ‘chogogo’, refererend naar het nasale geluid dat ze produceren. Het typische geluid van flamingo’s is vergelijkbaar met het geluid dat ganzen maken.

Voedsel

Op het menu van de Caribische flamingo’s staan pekelkreeftjes, weekdieren, slakken, pekelvliegjes, wormen, algen en bacteriën. Deze kleine diertjes worden, via een ingenieus filtersysteem in de snavel van de flamingo, uit zout water gevist. De betoverende rood-roze kleur van het verenpak wordt overigens veroorzaakt door de carotenoïden die zich opgehoopt hebben in de verschillende prooidieren, met name de bacteriën, algen en kleine schaaldiertjes.

Broeden

Er zijn maar weinig plekken in de Caribische regio waar de Caribische Flamingo’s nog willen broeden. De rood-roze vogels stellen namelijk zeer hoge eisen aan hun broedomgeving. De grond moet geschikt zijn voor het maken van een nest, er moet voldoende voedsel aanwezig zijn, het drinkwater mag niet zouter zijn dan het zeewater en er moet in zijn broedomgeving absolute rust heersen. Met name die totale rust is van zeer groot belang.

De meeste eilanden in de Caribische archipel zijn inmiddels volgebouwd met hotels en worden overspoeld met massa’s toeristen. De rust is daardoor helaas vervlogen en de Caribische Flamingo weigert het om in zo’n omgeving ook maar één ei te leggen, tja.

Vrouwtjes flamingo’s leggen een ei bovenop een kegelvormig nest van klei op een zoute bodem. De gemiddelde broedtijd bedraagt 28 dagen waarbij het door het vrouwtje gelegde ei zowel door het mannetje als door het vrouwtje bebroedt wordt. Een week lang blijft het kuiken op het nest en na een maand gaat de jonge vogel zelf op zoek naar voedsel.

De afgelopen honderd jaar is het aantal broedplaatsen voor de Caribische Flamingo in de Caribische regio schrikbarend teruggelopen van ruim dertig tot slechts vier. Zoals gezegd is absolute rust enorm belangrijk voor de broedende flamingo’s en daar is het de afgelopen honderd jaar natuurlijk vreselijk mis gegaan.

Flamingoreservaat

Het Pekelmeer in het zuidwesten van Bonaire was duizenden jaren lang een vertrouwde broedplaats voor de Caribische flamingo’s. Deze plek voldeed aan alle voorwaarden van de kritische broedende vogels.

Echter in 1963 begon Akzo Nobel met de commerciële zoutwinning in het Pekelmeer. Hierdoor kwam de flamingobroedkolonie in groot gevaar. Daarom werd in 1966 het noordelijk deel van het Pekelmeer aangewezen als flamingoreservaat. Het gebied is ruim 55 ha groot.

Het reservaat is een locatie waar de Caribische Flamingo’s ongestoord kunnen broeden. De flamingobroedkolonie in het reservaat is volledig afgesloten voor toeristen. Maar vanaf een grote afstand zijn de broedende vogels waar te nemen. Een verrekijker doet uiteraard wonderen. Bovendien komen de foeragerende flamingo’s ook op andere plekken voor in het Pekelmeer en zijn ze vaak van dichtbij te bekijken en te fotograferen.

Ook voor het luchtverkeer gelden strenge regels boven het gebied. De piloten mogen boven dit stukje Bonaire niet de landing inzetten op Flamingo Airport Bonaire, it’s all in the name! Je merkt het al, ze zijn op Bonaire heel erg zuinig op deze prachtige vogels.

Gelukkig zijn in het flamingoreservaat op Bonaire alle ingredienten aanwezig voor een prima reproductie van deze majestueuze vogels. Het aantal broedende flamingo’s loopt de laatste jaren weer netjes op. De broedkolonie telt nu ongeveer 7.000 flamingo’s.

Surrealistisch buitenaards landschap

De zoutmeren, dus ook het Pekelmeer, vormen een ware traktatie voor de zintuiglijke waarneming. De weerkaatsing van het zonlicht in het voortdurend van zoutgehalte veranderende water zorgt voor een bepaalde hypnotiserende paarsachtige gloed.

Daarnaast doemen rondom het Pekelmeer de torenhoge hagelwitte zoutpiramides op. Deze cocktail van fabelachtige kleuren en vormen, tezamen met rondstappende kikvorsmannetjes aan de rand van het Pekelmeer, zorgen voor een surrealistisch buitenaards landschap!