Facebook Twitter

Door: Richard Schijf
Ga direct naar:
Archief columns

Last Minutes Bonaire

Aanbiedingen en Lastminutes naar Aruba
Dagelijks vind je op deze website de beste aanbiedingen en last-minutes tegen scherpe prijzen. Direct naar het overzicht!


Column: Voor-de-duvel-niet-bang-zijnde tandbaarzen op Bonaire!

Je zou het rif van Bonaire best kunnen vergelijken met een enorm zeeaquarium, waarin precies 469 verschillende koraalvissoorten zijn uitgezet. Deze rifvissen dartelen sierlijk over prachtige koraalformaties heen en krijgen daarbij prettig gezelschap van talrijke andere vertegenwoordigers van het (maritieme) dieren- en plantenrijk.

Aan het begin van de jaren 60 van de vorige eeuw, meldde zich plotseling een nieuw lid van de dierengemeenschap aan de poort van de Bonairiaanse vissenkom. Mensen. In eerste instantie zaaide dit lid dood en verderf op het rif.

Het was namelijk de tijd dat Captain Don Stewart – een Amerikaanse duikpionier, die toevalligerwijs op Bonaire (letterlijk) verzeild raakte – grote speerviswedstrijden op het Caribische eiland organiseerde, waarbij honderden vissen aan flarden werden geschoten. De oceaan kleurde regelmatig dieprood! Die tijden zijn gelukkig voorbij. De bewoners van het rif hebben al decennialang niets meer te vrezen van duikers en snorkelaars. En dat is te merken. Sommige vissen zijn bijna handtam…

Hondsdolheid

Bij 'tamme' wilde dieren moeten normaliter alle alarmbellen bij mensen gaan rinkelen. Instinctief zullen namelijk vrijwel alle dieren op de vlucht slaan als ze oog in oog komen met mensen. Alleen bij zieke dieren, waarbij het brein ernstig aangetast is, zal de vluchtneiging overboord gekieperd worden.

Bij sommige dieren zijn uiteraard de rollen omgedraaid. Als een hongerige leeuw op je pad komt, zou ik het maar op een rennen zetten, of juist niet. Maar de meeste dieren kun je maar beter wantrouwen als ze niet bang voor je zijn. Een konijntje dat aan de kant van de weg stil blijft zitten en er niet als een haas vandoor gaat, heeft naar alle waarschijnlijkheid myxomatose aan zijn broek, een dodelijke virale ziekte.

Dat geldt ook voor de vos. Die kun je maar beter niet aanhalen of aaien als hij onverwachts tam lijkt te zijn. Grote kans dat hij hondsdol is. Evenals bij het myxomatosekonijn is een virus verantwoordelijk voor deze ernstige ziekte bij 'reintje'. Hondsdolheid is levensgevaarlijk voor de vos zelf, maar zeker óók voor mensen. Als na een onfortuinlijke besmetting de behandeling niet snel wordt ingezet, zal onherroepelijk de dood een einde aan het aardse bestaan gaan maken.

In hoeverre maken de vissen die in het 'aquarium' van Bonaire ronddobberen, eigenlijk nog onderdeel uit van de echte wildernis? Een decor waarin mensen géén rol spelen? Het tegenovergestelde is feitelijk waar. Het koraalrif heeft inmiddels miljoenen sportduikers over de (oceaan)vloer gehad, deze kikvorsmannetjes horen zo zoetjes aan bij het onderwater-meubilair. Je zou kunnen zeggen dat de bewoners van het rif gewend zijn geraakt aan de duikende medemens. Ze weten niet beter. Voor hen zijn duikers luchtbelletjes producerende waterbroeders die geen vlieg kwaad doen.

Mick Jagger

De tandbaars is een voorbeeld van een vissoort die al het wantrouwen tegenover de mens volledig heeft verloren en zelfs doodleuk polshoogte komt nemen als er zich weer een zwikje sportduikers in de Bonairiaanse waterkolom meldt.

Iedereen die een tandbaars voor het eerst spot zal direct gelijkenis zien met Mick Jagger. Evenals de Engelse rockstar is de tandbaars namelijk uitgerust met een zetje 'rubberen lippen' van-heb-ik-jou-daar…

Tandbaarzen – die onder de Engelssprekenden 'groupers' worden genoemd – heb je in allerlei verschillende soorten en maten. Daar zitten overigens heel grote jongens bij. Bij sommige tandbaarzen stagneert de wijzer van de weegschaal pas bij het streepje van 350 kilogram. Je praat dan over beesten die meer dan 3 meter lang zijn!

Tandbaarzen zijn roofvissen en staan bijna bovenaan de voedselketen. Ze moeten alleen haaien nog boven zich dulden. Deze laatste zin verdient een kleine nuance. Als de tandbaars namelijk een fractie groter is dan de haai, kunnen de rollen zomaar omgedraaid zijn en moet de haai zich zorgen gaan maken.

Hoewel in het woord tandbaars 'tand' een prominente plaats inneemt, zijn de vissen paradoxaal genoeg niet uitgerust met scherpe ivoren wachters. Heeft de tandbaars een prooi in zijn vizier, dan opent hij razendsnel zijn gigantische muil en wordt de noodlottige – net als bij een krachtige stofzuiger – naar binnen gezogen. Vervolgens wordt het slachtoffer vermalen tussen zogenaamde beenplaten in de keelholte en daarna doodleuk doorgeslikt.

Koraalduivel

Na een valse start gedraagt de mens zich dus inmiddels prima op het rif van het Nederlandse duikeiland. Dat kun je overigens niet zeggen van alle nieuwe introducés die zich aan de poort van de Bonairiaanse territoriale wateren melden.

Zo mocht in 2009 de rifvisgemeenschap van Bonaire weer een nieuw lid in haar armen sluiten. De koraalduivel. Nu we 4 jaar verder zijn, blijkt dat Bonaire met de koraalduivel het Paard van Troje heeft laten binnenstappen, of zoals je wil in een maritieme omgeving die Bonaire nu eenmaal is, het Turfschip van Breda heeft laten binnenvaren.

Koraalduivels hebben zich namelijk ontpopt als ongekende moordmachines die niet eerder zullen rusten voordat ze alle representanten van alle 469 verschillende rifvissoorten volledig geliquideerd hebben. In die missie zijn ze op de Bahama’s al vrijwel volledig geslaagd. Uiteraard kun je dat de koraalduivels niet kwalijk nemen. Zij willen ook overleven. Helaas hebben ze geen vijanden in de Caribische archipel en dus ook niet op het Bonairiaanse rif. Alhoewel. Toch wel. Mensen en tandbaarzen.

Om de koraalduivelplaag enigszins in toom te houden is sinds een paar jaar het verbod op speervissen opgeheven. Dat wil zeggen geen enkel visje mag op Bonaire gespietst worden door een harpoen, met uitzondering van koraalduivels. Iedere week trekt derhalve een legertjes van 300 goed getrainde duikers het rif op, om zoveel mogelijk koraalduivels noodgedwongen te laten hemelen. Tandbaarzen kunnen hierbij een handje helpen, het zijn namelijk zo’n beetje de enige vissen die koraalduivels op het menu hebben staan.

350 dollar

De laatste jaren echter trekken donkere wolken tezamen boven het voortbestaan van tandbaarzen. Nu vrijwel alle tonijnen uit de zee getakeld zijn, heeft de mensheid een nieuwe appetijtelijke vis in zijn dodelijke vizier gekregen. Tandbaarzen. In China en Japan wordt tegenwoordig met het grootste gemak 350 dollar per kilogram betaald voor tandbaarzen. Dit soort prijzen heeft de mondiale, onevenwichtige jacht op tandbaarzen definitief geopend en aangewakkerd. Dit heeft al zoetjes aan voor nare consequenties gezorgd.

Zo zijn al eeuwenlang tandbaarzen een belangrijke bron van voeding voor de bewoners van Indonesië en de Filippijnen. Door de enorme vraag naar tandbaarzen in de duizenden chique restaurants over de hele wereld, worden heden ten dage vrijwel alle tandbaarzen uit de twee genoemde landen geëxporteerd. Hierdoor dreigt, naast het risico van uitroeiing van sommige tandbaarssoorten, ook de voedselvoorziening voor honderdduizenden mensen gevaar te lopen.