Nachtduiken op Bonaire


Door: Richard


Column: Ultraviolet nachtduiken op Bonaire!

Op het moment dat 's avonds op Bonaire de zon in de zee uitdooft, ondergaat het rif een ware metamorfose. De dagploeg – bestaande uit het merendeel van de rifvissen – laat zich afzakken naar de vloer van de oceaan en verdwijnt vervolgens naar dromenland. Voor de nachtploeg – bestaande uit krabbetjes, kreeften en garnalen – daarentegen gaat de wekker af en begint een nieuwe werkdag.

Duikers die gedurende de nacht de Caribische Zee inplonzen komen dus in een compleet andere wereld terecht. Niet alleen het dierenaanbod is anders, maar ook de kleuren zijn anders, de sfeer is anders, de beleving is anders.

Naast het dagleven en nachtleven valt er tegenwoordig nog een derde dimensie van het onderwaterleven te ontdekken als je met een kikvorspakje het Bonairiaanse rif binnenstapt. Je moet dan wel een anders kleurend zaklampje meenemen en daarnaast een speciaal duikbrilletje opzetten. De wereld waar je dan in terecht komt heeft veel weg van het wonderbaarlijke decor waarin de uiterst succesvolle sciencefictionfilm Avatar zich afspeelt.

Fluorescentie

Hoe verder je in de waterkolom afzakt des te meer kleuren er door het water worden uitgefilterd. Van het hele kleurenspectrum blijft uiteindelijk alleen nog maar blauw over. Alle dieren en planten die in de diepte leven kleuren voor het menselijke oog blauw.

Echter sommige diersoorten – zoals koraaldiertjes, krabben, anemonen, kwallen, wormen, krabben, kokkels, sponsdieren, naaktslakken, garnalen, kwallen en bepaalde vissen – bezitten een specifiek eiwit dat de golflengte van licht kan veranderen, waardoor niet alles blauw oogt. Dit optische fenomeen wordt fluorescentie genoemd.

Als je bovengenoemde waterdieren beschijnt met een lichtbron met korte golflengtes, zoals ultraviolet licht, reageren de dieren met licht uit te zenden met lange golflengtes zoals geel, groen, oranje en rood. Over de reden waarom sommige dieren fluorescerende pigmenten aan boord hebben vechten maritieme wetenschappers zich elkaar al jarenlang de tent uit.

Gebruiken de dieren de fluorescentie als een soort sunblock om hun huidje te beschermen tegen de schadelijk ultraviolette straling die tot grote dieptes kan doordringen? Is het een manier om met elkaar de communiceren? Is het een vorm van camouflage om zich te verschuilen tussen de koraalformaties? Is het een methode van energieleverantie voor de micro-organismen waarmee ze vaak een symbiotische relatie hebben? Niemand weet het!

Psychedelische ervaring

Wat we wel weten is dat er voor mensen een life changing experience ligt te wachten onder water als je geconfronteerd wordt met het 'fluoroleven' dat zich daar afspeelt. Je komt namelijk terecht op een andere planeet. Enerzijds dolen er in het donkere decor van de nacht, niet te determineren bruine schimmen rond. Dit zijn organismen die niet gezegend zijn met de fluorescentie eigenschap.

Doordat je als duiker een uv-lampje bij je hebt en een geel brilletje op je snufferd geparkeerd is, zijn deze zeedieren nauwelijks te zien. Deze 'spoken' vliegen derhalve rakelings over je hoofd heen en botsen bij tijd en wijle brutaal tegen je lichaam op.

Anderzijds als het uv-lampje op onderwaterorganismen wordt gericht die wel de fluorescentie eigenschap bezitten, wordt het hele kleurenspectrum van stal gehaald en in de meest bizarre vormen en contouren naar het menselijke oog afgevuurd.

De staafjes en kegeltjes in de menselijke retina krijgen dan een bombardement van groene, gele, oranje, rode, paarse en gouden (neon)kleuren te verhapstukken die zijn weerga niet kent. Het is alsof je verzeild raakt in een psychedelische discotheek uit de jaren zeventig, inclusief honderden fonkelende glitterbollen. Een lawine van prettige visuele hallucinaties treedt het menselijk brein binnen!

Over de groen gekleurde koraalformaties kronkelen borstelwormen waarbij het lijkt alsof de honderden pootjes zijn uitgedost met prachtige blauwe pluimen. Zeenaalden zoeken hun weg over de vloer van de oceaan onderwijl hun lichaam is ingelegd met duizenden 'lantaarnpaaltjes' die doorlopend oogverblindend mooi rood licht lanceren.

Alle zeedieren met fluorescentie capaciteiten lijken acteurs te zijn binnen een futuristische, surrealistische sciencefictionfilm die bovendien in 3D gedraaid wordt. Als sportduiker geniet je bovendien het privilege om vrijelijk op deze set te mogen ronddolen. Het moge duidelijk zijn, superlatieven schieten tekort om het fluoroleven met woorden te duiden!

Lichtgevende sushi

Mensen onderzoeken graag of unieke eigenschappen die zij in de natuur waarnemen ook (het liefst commercieel) bruikbaar zijn voor de mensenwereld. Ook het fenomeen van de fluorescentie trok al snel de aandacht.

Vijftien jaar geleden al, slaagden Singaporese professoren erin om het fluorescentie-gen uit een kwal te sleutelen om het vervolgens braaf in een zebravisje te monteren. Het initiële doel van de hoogleraren was om een visje te ontwikkelen dat zou oplichten wanneer rivieren vervuild zouden raken.

Een Amerikaans bedrijf zag echter grote zakelijke mogelijkheden in het genetisch gemodificeerde zeebewonertje en bracht een paar jaar later de 'glofish' op de markt. Heden ten dage zitten miljoenen Japanse en Amerikaanse aquariumhouders de hele dag voor de viskom naar hun lichtgevende gloeivisjes te koekeloeren.

Nederlandse visjesliefhebbers worden overigens de mogelijkheid ontnomen om de lichtgevende visjes in hun aquaria te kwakken. De Europese Unie heeft namelijk de handel in de genetisch gemodificeerde zebravisjes bij wet verboden. Zo af en toe lees je in de krant dat er een illegale partij gloeivisjes op Schiphol aan het 'licht' is gekomen.

Ook de smulpapen zijn geïnteresseerd geraakt in de gloeivisjes. In Amerika hebben de lichtgevende visjes zich ontwikkeld tot een culinaire trend. Sushi rolletjes worden ditmaal niet volgestouwd met zalm, makreel of tonijn maar met massa’s gloeivisfilet. De gloeivisjes zijn culinair alleen maar interessant indien ze rauw opgepeuzeld worden. Du moment je een lichtgevend visje in een koekenpan kiepert zal door verhitting het 'green fluorescent protein (gfp)' denaturaliseren.

Het vissenkadavertje zal dan geen licht meer uitstralen, het gfp is namelijk verantwoordelijk voor de fluorescentie eigenschap van het diertje. Als het gfp uitschakelt wordt, gaat het 'licht' dus definitief uit!
Ga direct naar:
Archief columns

 

Last minutes & aanbiedingen
Aanbieding en Lastminute naar Bonaire

Direct naar het overzicht!