Datum: 29-08-2011
Door:
Richard
Reageer op deze column
Column
Prehistorische dieren op Bonaire!
Sommige diersoorten kennen evolutionair gezien een korte ontstaansgeschiedenis, maar dat geldt zeker niet voor de zeeschildpadden. Zeeschildpadden dobberen al heel lang op de aarde rond; het zijn dieren met een directe lijn naar de prehistorie. De zeeschildpadden ontstonden 150 miljoen jaar geleden uit de landschildpadden en zijn sindsdien niet noemenswaardig veel veranderd.
In die 150 miljoen jaar hebben zeeschildpadden heel wat stormen overleefd. Ook toen 65 miljoen jaar geleden een enorme meteoriet door de dampkring suisde en neerplofte op het aardoppervlak. De meteoriet - met een omvang van 12 kilometer - sloeg in op het Mexicaanse schiereiland ‘Chicxulub’ en roeide de dinosauriërs uit. Bij de inslag kwam een biljoen - een 1 met 12 nullen - keer meer energie vrij dan bij de atoombom die uit het vliegtuig boven Hiroshima werd gekieperd.
Uiteindelijk ontstond er een grote stofwolk die de aarde jarenlang verduisterde en voor een langdurige temperatuurdaling zorgde. Zogezegd betekende dit het einde van de dino’s, maar de zeeschildpadden wisten deze catastrofale natuurramp te overleven en bevolken derhalve nu nog steeds de wereldzeeën en oceanen van de blauwe planeet.
De vraag is nu: ‘komt er nog 150 miljoen jaar bij?’ Zeeschildpadden hebben in principe weinig vijanden. De enige vijand vormt de mens. Maar dan spreek je wel direct van een vijand van formaat, daarover later meer.
Op Bonaire leven vijf verschillende soorten zeeschildpadden. Enerzijds bivakkeren ze in de wateren van het Caribische eiland om hun magen te vullen en anderzijds kruipen ze op de zandstranden om hun eitjes af te zetten. De lederschildpad is een van de soorten die zich laat zien op Bonaire en enorm tot de verbeelding spreekt bij de meeste mensen.
Sommige exemplaren hebben het formaat van een gemiddelde personenauto. Dan praat je dus over een reptiel met een lengte van drie meter en een gewicht van 1000 kilogram, ongelooflijk maar waar. Maar het kan nog veel gekker binnen de reptielenfamilie; als de zeekrokodil op de weegschaal gaat staan stopt de wijzer pas bij 1300 kilogram.
Alles bij de lederschildpad is indrukwekkend. Zo kunnen de beesten tot een diepte van 1300 meter duiken. Op dit soort dieptes imploderen de andere zeeschildpadsoorten en bezwijken ze onder de megadruk die daar heerst. Er zijn maar een handjevol dieren die nog dieper kunnen duiken dan de lederschildpad; zo kunnen zeeolifanten een diepte van 2400 meter bereiken.
Verder is het opmerkelijk dat de lederschildpadden alleen maar kwallen op het menu hebben staan. Door de lage energetische waarde van deze weekdieren - ze bestaan hoofdzakelijk uit water - worden de lederschildpadden gedwongen om dagelijks enorme massa’s kwallen te verorberen. Daar zijn ze dan ook de hele dag mee bezig. Helaas worden lederschildpadden niet zo veel gespot op Bonaire.
De kans dat je een groene zeeschildpad op het Benedenwindse Eiland zult treffen is vele malen groter. De groene zeeschildpad is een pure herbivoor die zijn maaltje bij elkaar graast op de uitgestrekte zeegrasvelden van Lac Bay. Wereldwijd verdwijnt deze zeeschildpadsoort vaak in de soeppan en wordt derhalve ook wel de soepschildpad genoemd.
De zeeschildpadden op Bonaire zijn ongevaarlijk voor de mens, maar dat geldt zeker niet voor alle leden van de familie der schildpadden die elders in de wereld voorkomen. De bijtschildpadden - it’s all in the name - hebben de capaciteit om met hun krachtige kaken bij mensen vingers, tenen en zelfs complete handen te amputeren.
Alle zeeschildpadsoorten worden wereldwijd ernstig bedreigd in hun voortbestaan. Jaarlijks verdrinken er ontelbaar veel in de netten van vissers. Daarnaast wordt er jacht gemaakt op de dieren voor menselijke consumptie en verdwijnen er door ingrijpende kustontwikkelingen potentiële plaatsen om eieren te leggen. Bovendien hebben de dieren te maken met de vervuiling van de oceanen en de verandering van het klimaat, waardoor ze in de toekomst te maken krijgen met steeds extremere weersomstandigheden.
Als je bijvoorbeeld naar de lederschildpad kijkt, zijn de cijfers schrikbarend. De laatste twee decennia is het aantal plaatsen waar ze kunnen nesten met 90% teruggelopen. Voor de groene zeeschildpadden zijn de getallen ook dramatisch: 200 jaar geleden zwommen er 90 miljoen groene zeeschildpadden rond in de Caribische archipel, heden ten dage wordt het aantal op zo’n 300.000 geschat.
Het probleem van de groene zeeschildpadden is dat het vlees bijzonder mals smaakt. Er bestaan grote ‘farms’ waar de reptielen gekweekt worden voor menselijke consumptie, maar daarnaast worden er jaarlijks honderdduizenden exemplaren illegaal uit de natuur geroofd.
Stropers kunnen hun werkterrein beter niet op Bonaire hebben. De boetes die staan voor het vangen van zeeschildpadden zijn indrukwekkend. Iedereen die zich met deze illegale praktijken bezighoudt, loopt het risico tegen een astronomische bekeuring van 500.000 dollar aan te lopen en bovendien voor vier jaar in het Bonairiaanse cachot te verdwijnen.
In het begin van dit jaar zijn er nog drie mannen aangehouden op Klein Bonaire die dood en verderf zaaiden onder de zeeschildpadden aldaar. De stropers hadden al verschillende zeeschildpadden naar de eeuwige jachtvelden gestuurd voordat de parkwachters konden ingrijpen. Als de Bonairiaanse wet strikt wordt toegepast, hebben deze illegale jagers zogezegd een groot probleem en zijn ze voorlopig uitgeschakeld.
De ‘Sea Turtle Conservation Bonaire’ is de organisatie die zich bekommert om het lot van de zeeschildpadden op Bonaire. Enerzijds benadrukken zij het belang van de sleutelfunctie van zeeschildpadden in het ecosysteem en anderzijds zetten zij zich actief in voor het behoud van deze prachtige zeedieren. Een van de taken van de organisatie behelst het beschermen van de kwetsbare nesten tijdens het legseizoen van de zeeschildpadden.
Jaarlijks worden er op de zandstranden van Bonaire en Klein Bonaire ruim 10.000 eitjes gelegd door zeeschildpadden. Uiteindelijk zullen er van dit enorme aantal slechts 10 de status van volwassenheid bereiken. De overige 9.990 eitjes en babyzeeschildpadden vallen ten prooi aan predatoren, ziektes en alle overige bovengenoemde ellende die zich over de dieren uitstort.
Een andere activiteit van de Sea Turtle Conservation Bonaire is de poging om de zwemroutes van zeeschildpadden beter in kaart te brengen. Op het pantser van een gevangen zeeschildpad wordt een satellietontvanger geschroefd, waarna het dier weer zijn vrijheid wordt geschonken. Zeeschildpadden bereizen jaarlijks duizenden kilometers door de mondiale oceanen en zeeën en zijn op deze manier via computerschermen nauwkeurig te volgen.
Klein Bonaire, het kleine rifeiland voor de kust van Kralendijk, is van onmetelijk belang voor zeeschildpadden. Het eiland is gezegend met prachtige zandstranden, waar 75% van alle zeeschildpadeitjes op Bonaire worden gelegd. Vijftien jaar geleden kwam de kwetsbare natuur van Klein Bonaire ernstig in gevaar. Een plaatselijke projectontwikkelaar wilde op Klein Bonaire een soort pretpark gaan bouwen, vol met accommodaties, winkels en casino’s. Het hoeft verder geen betoog dat dat het einde van de legmogelijkheden van de zeeschildpadden zou inluiden. Gelukkig is het plan ternauwernood verijdelt.
Maar ook nu kan het druk zijn op Klein Bonaire. Als de grote cruiseschepen afmeren in de cruisehaven van Kralendijk ontstaat er vervolgens een file van pendelbootjes richting Klein Bonaire, waar de toeristen even vrolijk kunnen rondstappen op het rifeilandje.
Op Klein Bonaire zijn echter geen paaseitjes verstopt, maar wel duizenden kwetsbare zeeschildpadeitjes. Onwetende toeristen slalommen daar tussendoor. Je zou ervoor kunnen pleiten om Klein Bonaire als ‘no-go-area’ te maken voor mensen gedurende de periode dat de zwangere zeeschildpadvrouwtjes daar hun eieren leggen.