Datum: 12-09-2011
Door:
Richard
Reageer op deze column
Column
Orkanen op Bonaire!
De Caribische archipel omvat ruim 1.000 eilanden die in een 3.300 kilometer lange eilandenboog zijn gerangschikt. Deze eilandengordel loopt van het zuiden van Noord-Amerika tot het noorden van Zuid-Amerika en wordt aan de oostkant geflankeerd door de Atlantische Oceaan en aan de westkant door de Caribische Zee.
Meestal schijnt de zon op de Caribische eilanden, maar soms zijn de weergoden zeer slecht gestemd en worden alle registers opengetrokken. Op dat moment gaan de hemelsluizen wagenwijd open en valt er een enorme hoeveelheid water op de Bounty-eilanden. Deze kolossale neerslag wordt immer begeleid door extreem zware windstoten en vurig op hol geslagen vloedgolven, die met veel geweld tegen de kustlijn aan galopperen.
Een groot deel van de Atlantische Oceaan, de Caribische Zee en de Golf van Mexico maakt namelijk onderdeel uit van de zogenaamde ‘hurricane belt’. Dit gebied wordt jaarlijks bezocht door een twintigtal tropische stormen en orkanen.
Het verschil tussen een tropische storm en een orkaan ligt bij de windsnelheden die worden waargenomen. Men spreekt over tropische stormen als er windsnelheden worden gemeten tot 117 kilometer per uur. Laat de windmeter waardes zien die daar boven liggen, dan spreken we van orkanen. Sommige tropische stormen kunnen uitgroeien tot orkanen.
Zitten we eenmaal in de categorie van de orkanen dan zijn deze vervolgens weer onder te verdelen in vijf klassen: S-1 t/m S-5. Om de communicatie tussen meteorologen en het publiek te vergemakkelijken, krijgen bovendien alle orkanen namen op alfabetische volgorde.
De schade bij S-1 orkanen is beperkt maar bij S-5 orkanen zijn de gevolgen catastrofaal. Bij deze categorie worden dan ook windsnelheden gemeten van meer dan 250 kilometer per uur. Alles wat op het pad durft te komen van een S-5 orkaan, wordt gewetenloos vernietigd. Gelukkig komen deze jongens maar sporadisch voor.
Het Atlantische orkaanseizoen - dit is de overkoepelende meteorologische naam voor het gebied - loopt van eind mei tot begin november en zorgt ieder jaar weer voor verlies van mensenlevens en grote financiële schade. In 2010 vonden er 19 tropische stormen plaats in de orkaangordel, waarvan er 12 uitgroeiden tot orkanen. Al dit natuurgeweld zorgde voor ruim 12 miljard dollar aan schade en kostte het leven aan 259 mensen.
Een ander potentieel verwoestend instrument binnen het meteorologische wapenarsenaal vormt de tornado. De Caribische archipel valt gelukkig buiten de zogenaamde ‘Tornado Alley’. De Tornado Alley is een gebied in het midden van de Verenigde Staten waar jaarlijks ruim 1000 tornado’s ongevraagd op de koffie komen. De meeste tornado’s zijn klein, lief en onschuldig, maar moeder natuur creëert zo nu en dan ook monsterlijke exemplaren die dood en verderf zaaien onder de Amerikaanse bevolking.
Tornado’s die boven het water ontstaan, worden waterhozen genoemd en zijn een bijzonder fascinerend natuurverschijnsel. Dit type tornado’s zijn sporadisch ook waar te nemen rond Bonaire. Op het moment dat de slurf van zo’n venijnige waterhoos het wateroppervlak van de Caribische Zee kust, worden er miljoenen liters kraakhelder oceaanwater opgezogen om vervolgens een stuk verderop schaamteloos weer uitgebraakt te worden boven zee of land.
Terug naar de orkanen. Bonaire en een handjevol andere Caribische eilanden hebben het geluk net buiten de orkaangordel te vallen. Het Benedenwindse Eiland zal derhalve geen directe negatieve gevolgen ondervinden van het natuurgeweld. Indirect beïnvloedt het orkaanseizoen echter wel het weer op Bonaire. Zo kan het dagenlang windstil en droog zijn, dan weer afgewisseld met flinke plenspartijen. Maar zo nu en dan is het wel ‘alle hens aan dek’ op Bonaire en dan is de invloed van orkanen prominenter aanwezig op het Caribische eiland.
Iedereen kan zich nog wel de tv-beelden herinneren van Koningin Beatrix die in 1999 op staatsbezoek was op de ABC-eilanden. Het toeval wilde dat toen ook de staart van orkaan ‘Lenny’ de eilanden aandeed. De vorstin waagde het om op Curaçao iets te dicht bij de waterkant van de woedende oceaan te komen. De ontketende oceaan spuugde vervolgens een megagolf uit, die de majesteit een nat pak bezorgde en bovendien haar parmantige hoedje wegblies.
Normaal trekken de orkanen in de orkaangordel richting het noordwesten weg, maar op 16 november 1999 was alles anders. Lenny trok haar eigen plan en koerste - op 200 kilometer afstand van Bonaire - van oost naast west, wat zeer ongebruikelijk was.
Door haar afwijkende route kwam ze dichter bij Bonaire dan normaal en waren de gevolgen intens voelbaar. Lenny veroorzaakte naast extreme neerslag en zware windstoten een enorme vloedgolf. Deze vloedgolf caramboleerde op de Venezolaanse kust en zette daarna koers richting de westkust van Bonaire. Normaal is het rustig aan deze kant van Bonaire, omdat de westkust in de dekking van het eiland ligt en niet gegeseld wordt door de hoge golven die aan de oostkant door de krachtige passaatwinden ontstaan.
Vloedgolven ontstaan doordat een orkaan het oceaanwater met windsnelheden van 250 kilometer per uur opjaagt. Sommige vloedgolven kunnen vervolgens uitgroeien tot elf meter hoog. Dit type huizenhoge golven komen normaliter voor op Waimea Bay (Hawaï) en maken de meest extreme vorm van het golfsurfen, big wave surfing, mogelijk.
Het is echter niet verstandig om tijdens een vloedgolf op Bonaire te water te gaan met een surfboard onder je arm; dat zou een suïcidale actie zijn. Bij een tsunami ontstaan er overigens ook vloedgolven, maar deze worden niet door een storm maar door een zeebeving veroorzaakt. Tijdens de catastrofale aardbeving op Haïti in 2010 zijn er ook lichte zeebevingen geregistreerd die tot enkele dodelijke tsunami’s hebben geleid.
Ook in 2004 (orkaan Ivan), 2005 (orkaan Emily), 2007 (orkaan Felix) en 2008 (orkaan Omar) kreeg Bonaire te maken met orkanen die op een ongebruikelijk korte afstand tot Bonaire passeerden en voor extra overlast zorgden op het Benedenwindse Eiland. Tijdens deze orkanen was er sprake van lichte materiële schade, maar waren er gelukkig geen slachtoffers te betreuren op Bonaire.
Tropische stormen en orkanen ontstaan niet uit het niets. Er moet aan verschillende voorwaardes worden voldaan vooraleer ze zich kunnen ontwikkelen. Zo moet het zeewater minimaal 26,5 graden Celsius zijn, waardoor er voldoende water kan verdampen en de atmosfeer zich kan verzadigen met waterdamp. De temperatuur van het zeewater is de laatste tijd een zeer interessant thema voor de wetenschap.
Mede doordat de mensheid alle fossiele brandstoffen in een hoog tempo opstookt, worden er bakken met CO2 de lucht ingepompt. Een verhoogde CO2-concentratie in de atmosfeer zal leiden tot een versterking van het broeikaseffect.
Door de toename van het broeikaseffect worden de mondiale zeeën en oceanen steeds warmer. Er zal dus steeds meer water verdampen vanuit deze grote wateroppervlaktes. Dit zal de atmosfeer sterker bezwangeren met hoge concentraties waterdamp die vervolgens de geboortes zullen inluiden van meer en bovendien krachtigere tropische stormen en orkanen.
Het ligt dus voor de hand dat door het opwarmen van de aarde het aantal tropische stormen en orkanen in de toekomst sterk zal gaan toenemen; het gebied dat de orkaangordel bestrijkt zal groter worden. Wellicht schuift Bonaire op termijn ook wel binnen de hurricane belt!