Column

Mythische wezens op Bonaire!
Er zijn wereldwijd meer dan 31.000 verschillende vissoorten. De verscheidenheid binnen het vissenrijk is dan ook enorm. Zo is bijvoorbeeld de walvishaai met een lengte van 15 meter de grootste vissoort en de ‘dwarf goby’ is met een lengte 7.9 millimeter de kleinste soort. Ook qua uiterlijk is de diversiteit onbeschrijflijk groot binnen deze dierengroep. Toch zijn er maar weinig vissoorten die zo intrigeren en fascineren als de zeedraakjes en zeepaardjes.

Zeedraakjes zijn trotse, atypische visjes die zeer gracieus en stoïcijns door zeewiervelden fladderen. De diertjes lijken sterk op oosterse gotische draakjes uit eeuwenoude mythen, sagen en legenden. Het bladzeedraakje (leafy seadragon) en het wierzeedraakje (weedy seadragon) zijn de enige twee soorten zeedraakjes die mondiaal beschreven zijn.

Het bladzeedraakje heeft een uniek design. Miljoenen jaren van evolutie hebben van hem het evenbeeld gemaakt van het zeewier dat zijn leefomgeving vormt. Het draakje wuift in gelijke tred mee met het deinende zeewier in het oceaanwater. Zijn camouflage is dus volmaakt en ongekend in het dierenrijk. Het bladzeedraakje gebruikt zijn schutkleuren enerzijds om niet door roofdieren gespot te worden en anderzijds om in deze positie zelf jager te kunnen worden van kleine prooivisjes.

Om de contouren en bovenal de kleuren van het wierzeedraakje te beschrijven, schieten alle superlatieven tekort; wonderbaarlijk, hypnotiserend en betoverend. Het is net alsof de huid van het draakje is ingelegd met de allermooiste edelstenen, die dan ook nog eens in een uniek patroon gerangschikt zijn. Helaas dobberen zowel de bladzeedraakjes als de wierzeedraakjes enkel en alleen rond in de wateren van Australië.

Zeepaardjes - waarvan 35 soorten zijn beschreven - zijn gelukkig minder zeldzaam dan de zeedraakjes. Het zijn dieren die bij de meeste mensen enorm tot de verbeelding spreken. De kop van het visje vertoont grote gelijkenis met het paard van het schaakspel. Verder is het de enige vissoort in de wereld die zich verticaal door de waterkolom kan voortbewegen. Daarnaast kunnen zeepaardjes - evenals kameleons - hun ogen apart van elkaar bewegen.

Op Bonaire staan de zeepaardjes niet veel op het menu bij roofvissen. De visjes hebben namelijk zowel een inwendig als een uitwendig skelet, waardoor ze doorgaans veel te taai zijn voor predatoren. Maar voor de meeste sportduikers die in de oceaan plonzen, vormen ze tezamen met de hengelaarsvissen - het andere mirakel van de Caribische Zee - het absolute hoogtepunt bij de verkenning van het Bonairiaanse koraalrif.

Terug naar het land. Liefhebbers van paardrijden komen op Bonaire prima aan hun trekken. Als je door het wildwest-achtige decor van het Caribische eiland sjokt met een paard, voel je jezelf al snel als een soort John Wayne in een de van betere westerns. De absolute apotheose van het paardrijden op Bonaire vormt de mogelijkheid om met de paarden te gaan zwemmen in een van de twee lagunes die het Benedenwindse Eiland rijk is.

Dit is uiteraard een machtige ervaring. De meeste paarden schommelen rond een gewicht van 500 kilogram. Op het moment dat zo’n enorme massa zich te water stort, houd je wel je hart vast. Maar dankzij de Wet van Archimedes komt de edele viervoeter - met op zijn rug een euforische ruiter - los van de oceaanbodem en vervolgt zijn tocht door de lagune al zwemmend.

Hierdoor ontstaat er in de zee een wonderbaarlijke ontmoeting. De piepkleine zeepaardjes zitten tussen het koraal en zeegras gedecideerd hun maagjes te vullen met kleine prooivisjes, onderwijl een paar meter boven hun hoofd aan het wateroppervlakte, kolossale (land)paarden met machtige trapbewegingen hun immense lichamen voortstuwen door het azuurblauwe en kraakheldere oceaanwater.

Door het opwarmen van de aarde dobberen zeepaardjes ook steeds vaker rond in de oceanen en zeeën van het Noordelijke halfrond. De kortsnuitzeepaardjes en langsnuitzeepaardjes die sporadisch in Nederlandse wateren - Oosterschelde en Waddenzee - worden aangetroffen hebben nu nog de status van dwaalgasten.

Maar de gewenste habitat voor zeepaardjes - o.a. een lekker watertemperatuurtje - dient zich steeds meer aan in de Noordzee. De verwachting is dan ook dat de twee genoemde zeepaardjessoorten steeds vaker te spotten zullen zijn in de Nederlandse contreien en dat daarnaast ook nog andere soorten zeepaardjes zich hier zullen gaan nestelen.

De mensheid is in een rap tempo al haar fossiele brandstoffen aan het opstoken en pompt op deze manier 21.3 biljoen - een 1 met 12 nullen! - kilogram CO2 per jaar de atmosfeer in. Hierdoor ontstaat een enorme versterking van het broeikaseffect en zal de temperatuur aan land en in de wereldzeeën substantieel gaan stijgen. Dit zal waarschijnlijk op de langere termijn ingrijpende gevolgen voor de natuur - en de mensheid - met zich meebrengen.

Op Bonaire komen in het koraalrif 469 verschillende vissoorten voor. Wellicht zullen in de toekomst steeds meer van deze waterdiertjes de lange reis van Kralendijk naar Amsterdam gaan maken, via de zogenaamde warme golfstroom. Eenmaal aangekomen in het polderlandje zullen ze dan vervolgens wel ijverig op zoek moeten gaan naar koraal. Nederland kent namelijk maar één koraalsoort, het zogenaamde dodemansduim. En dodemansduim is tegenwoordig extreem zeldzaam in de Nederlandse wateren!