Obelisken

In de 19de eeuw is door zwarte slaven uit Afrika meer dan 50.000 ton zout uit de zoutpannen van Bonaire geschraapt. Deze enorme massa zilt werd in die tijd middels honderden zoutschepen naar Holland verscheept.

Deze zoutschepen moesten natuurlijk precies weten waar ze voor anker moesten gaan voor de zuidkust van Bonaire. Daarvoor zijn er in 1837 door de Hollanders vier bakens (maritieme obelisken) opgericht; een rode, blauwe, witte en een oranje obelisk. Representerend de kleuren van de Nederlandse vlag en van het koningshuis. De stenen obelisken zijn naaldvormig en meer dan tien meter hoog.

Voor de logistiek werden de zoutpannen in het zuiden van Bonaire door de West-Indische Compagnie (WIC) in vier zones verdeeld: de rode pan, de blauwe pan, de witte pan en de oranje pan.

Bij de rode pan stond een roodgekleurde naaldvormige obelisk en een hoge vlaggenmast. Hier werd een rode, blauwe, witte of oranje vlag gehesen. Zo wisten de schippers precies bij welke zoutpan ze het zout moesten ophalen: bij de rode pan, de blauwe pan, de witte pan of de oranje pan. De vorm van de maritieme bakens op Bonaire zijn uniek in de wereld.

De oranje obelisk is in het verleden ooit tijdens een heftige storm door de onstuimige Caribische Zee voor een groot deel opgeslokt. Gelukkig is het monument in 2007 weer volledig gerestaureerd.

Tot 1792 was de WIC de baas over de zoutpannen. Vanaf dat moment viel het koraaleiland een tijdje onder Engels bestuur. Maar vanaf 1816 werd Bonaire weer Hollands grondgebied. In 1863 werd echter de slavernij afgeschaft en was het nauwelijks nog rendabel om de zoutpannen van Bonaire te exploiteren.

Op een bepaald moment werden daarom de zoutpannen verkocht aan Ernst Hellmund. Ernst Hellmund hield de zoutindustrie tot de jaren twintig van de twintigste eeuw in leven. Vanaf dat moment verkocht hij de zoutpannen aan een andere ondernemer die het tot de jaren vijftig van de twintigste eeuw volhield.

In de jaren zestig van de twintigste eeuw kreeg het Amerikaanse bedrijf ‘Internatinal Salt’ zeggenschap over de zoutpannen. Later heeft het Nederlandse Akzo Nobel het bedrijf overgenomen en tegenwoordig oogst het Amerikaans-Canadese Cargill jaarlijks 500.000 ton zout uit de zoutpannen van het Caribische eiland.

De schepen van tegenwoordig kunnen met 50.000 ton zout geladen worden. Door de moderne communicatiemiddelen, navigatieapparatuur en een grote laadpier in zee hebben de markante obelisken hun functie verloren.