Facebook Twitter

Landhuis Rode Pan

Landhuizen oftewel plantagehuizen spreken bij iedereen die van geschiedenis en cultuur houdt, enorm tot de verbeelding. Op Bonaire zijn twaalf van deze unieke bouwsels te bekijken: Landhuis Rode Pan, Landhuis Witte Pan, Landhuis Oranje Pan, Landhuis Bacuna, Landhuis Boven Bilivia, Landhuis Karpata, Landhuis Mentor, Landhuis Lamoenchi, Landhuis Slagbaai, Landhuis Guatemala, Landhuis Jato Baco en Landhuis Washikemba.

De landhuizen vormden het middelpunt van de Bonairiaanse plantages. Plantages waarop van allerlei gewassen werden geteeld en verbouwd. Hierbij moet je dan denken aan guava, mango, laraha, agave, divi-divi, aloë vera, suikerriet en verfhout. De plantages werden daarnaast ook gebruikt voor het bedrijven van veeteelt.

De landhuizen van Bonaire liggen verspreid over heel het eiland, waarbij duidelijk rekening is gehouden met de hoogte van de locatie en de richting van de wind. Door het landhuis gunstig op de wind te plaatsen, kon het gebouw op een natuurlijke manier gekoeld worden.

Dit principe wordt heden ten dage nog gebruikt door architecten die vakantiehuizen op Bonaire bouwen. Piet Boon is daar een markant voorbeeld van. De villa’s die hij voor Bonaire tekent hoeven niet te worden voorzien van energieslurpende airconditioners, de wind zigzagt zo vernuftig door zijn huisjes heen, waardoor er een uiterst aangenaam leefklimaat ontstaat.

Drie van de twaalf Bonairiaanse landhuizen staan niet op bovengenoende plantages, maar tussen de zoutpannen van het Nederlandse koraaleiland. Het betreft hier de volgende landhuizen; Landhuis Rode Pan, Landhuis Witte Pan, Landhuis Oranje Pan.

Landhuis Rode Pan

Landhuis Rode Pan staat bij de zogenaamde rode pan. Het zuiden van Bonaire bestaat namelijk uit vier verschillende zoutpannen die allemaal een eigen naam hebben: rode pan, witte pan, blauwe pan en oranje pan. In deze zoutpannen werden door de West-Afrikaanse slaven het zout gewonnen dat vervolgens naar Nederland werd verscheept. De slaven werden tewerkgesteld door de West-Indische Compagnie (WIC).

De havens van Enkhuizen, Medemblik en Hoorn waren de eindbestemmingen voor de WIC-zoutzeilschepen. Het leeuwendeel van het zout werd vervolgens aangewend in de verwerking van Hollandse haring. De hoeveelheid zout die de WIC uiteindelijk van Bonaire naar Nederland heeft verscheept is met vijftig miljoen kilogram gigantisch te noemen.

Landhuis Rode Pan heeft in de loop van de tijd verschillende kleuren gekend; dan werd het landhuis wit geschilderd en dan weer geel, om vervolgens weer een wit kleurtje te krijgen. Vanuit Landhuis Rode Pan konden de opzichters de zoutwinningsprocessen met strakke hand aansturen. De werkzaamheden in de zoutpannen waren voor de slaven mensonterend; het was heel zwaar werk dat bovendien moest worden uitgevoerd bij hoge temperaturen.

Pontificaal naast Landhuis Rode Pan staat een ander iconisch monument van Bonaire; de rode obelisk. In totaal zijn er in het zuiden van Bonaire vier maritieme obelisken opgetrokken; de rode obelisk, witte obelisk, blauwe obelisk en de oranje obelisk. De zoutschepen gingen voor anker bij de verschillende obelisken om vervolgens te worden volgeladen met zout.

De Bonairiaanse, maritieme obelisken zijn indrukwekkend om te aanschouwen; ze zijn torenhoog en hypnotiserend van kleur. Temidden van de betoverende kleuren van de zoutbassins ontstaat er in combinatie met de obelisken in het zuiden van Bonaire een surrealistisch landschap.